Een miskraam is voor de meeste zwangeren en hun partner een verdrietige en ingrijpende gebeurtenis die veel vragen en gevoelens kan oproepen.  Een miskraam wordt ook wel een spontane abortus genoemd. Hieronder lees je meer informatie over wat een miskraam is, hoe een miskraam kan verlopen en wat er gedaan kan worden nadat een miskraam bij jou is vastgesteld.Een miskraam is voor iedere vrouw een heftige gebeurtenis. Hoe verloopt een miskraam en welke vormen zijn er?

Ongeveer tien procent van de zwangerschappen eindigt in een miskraam. In Nederland zijn dat ongeveer 20.000 vrouwen. De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd. 

Symptomen

Vaginaal bloedverlies en/of hevige menstruatie-achtige buikpijn kunnen de eerste tekenen zijn van een dreigende miskraam of een miskraam in gang.
In 40 procent van de gevallen komt met deze tekenen de miskraam op gang. Meestal gebeurt dit na drie dagen, maar soms kan dit ook enkele weken duren.
Wanneer de miskraam daadwerkelijk op gang komt, gaat dit vaak gepaard met ruim vaginaal bloedverlies, zoals bij een hevige menstruatie. Je kunt kleine en grote stolsels verliezen. Vervolgens treedt er buikpijn op. De buikpijn voelt aan als weeën, een pijn die komt en gaat, en kan uitstralen naar je rug en je benen.
Met het stolselverlies is het mogelijk dat je het vruchtje ziet, maar omdat het vruchtje vaak nog heel klein is kan het ook zijn dat je deze helemaal niet opmerkt. Soms zit het vruchtje nog in de vruchtzak. De vruchtzak is een klein zakje gevuld met vocht. Wanneer de miskraam volledig is, merk je dat de buikpijn minder wordt en zal het bloedverlies sterk afnemen. Lichamelijk voel je je meestal een stuk beter. Licht bloedverlies kan nog enkele weken aanhouden. Als het vruchtje of de vruchtzak nog niet geheel uitgestoten is zal het bloedverlies en de buikpijn tijdelijk minder zijn of zelfs ophouden, maar kan later weer terugkomen.

Oorzaken

Een miskraam is helaas niet te voorkomen of te behandelen en in de meeste gevallen is de oorzaak van een miskraam onduidelijk.
Een miskraam ontstaat over het algemeen doordat er spontaan iets is misgegaan in de deling van de cellen of het erfelijk materiaal. De zwangerschap heeft geen gezonde kans zich verder te ontwikkelen en wordt op natuurlijke wijze afgebroken. Bij de meeste miskramen is de oorzaak gelegen in een aanleg- of ontwikkelingsstoornis in de chromosomen. Vaak is er geen sprake van een erfelijke afwijking waardoor de kans op herhaling van een miskraam klein is bij een volgende zwangerschap.
De kans dat een zwangerschap eindigt in een miskraam is leeftijdsafhankelijk, hoe ouder je bent hoe groter de kans op een miskraam. Daarnaast geeft roken en overmatig alcoholgebruik een hogere kans op het krijgen van een miskraam en ook kunnen miskramen in sommige families vaker voorkomen. Een miskraam kan niet worden veroorzaakt door lichamelijke inspanning als hard werken, fietsen, vrijen, sporten of vallen.

Spontane abortus

Bij een miskraam gaat er iets mis tijdens de eerste zestien weken van de zwangerschap. Jouw lichaam breekt de zwangerschap af. De baarmoeder zal vervolgens de vrucht en het zwangerschapsweefsel uitdrijven. Verloskundigen en echoscopisten noemen dit een ‘spontane abortus’.

Niet-intacte zwangerschap

Bij een niet-intacte zwangerschap lijkt er soms niets aan de hand, dat wil zeggen: je hoeft geen last van buikkramen en bloedverlies te hebben. Tijdens een echo blijkt echter dat het hartje niet (meer) klopt. Dit noemen we een gemiste miskraam of een niet-intacte zwangerschap.

Diagnose

Alleen een echoscopiste kan vaststellen of de zwangerschap op dat moment intact is, of dat er sprake is van een miskraam. Meestal wordt er een inwendige echo gedaan.

De echo is goed: Vanaf ongeveer 6 weken is het mogelijk om de hartslag te zien van het embryo. Het vaststellen van hartactie maakt de kans op een miskraam een stuk lager, dus dat is gunstig. Maar ondanks een goede echo is een miskraam nog niet uit sluiten. Dit betekent dat de zwangerschap op het moment van de echo intact is, maar dit wil niet zeggen dat het zo blijft. Indien nodig zal de echo een  aantal weken later worden herhaald.

De echo is niet goed: Er is geen hartactie zichtbaar en soms is het embryo ook te klein voor de zwangerschapstermijn, dan is er helaas sprake van een miskraam. Samen met de verloskundige bespreek je wat de mogelijkheden zijn.

De echo is onduidelijk: Als iemand nog heel pril zwanger is (voor de 6e / 7e week), dan kan het zijn dat de echoscopiste geen hartactie ziet, omdat het hartje nog moet gaan beginnen met kloppen. Je kan dan dus nog niet vast stellen of er sprake is van een miskraam. De echo zal dan binnen enkele weken worden herhaald. Wanneer de echoscopiste geen zwangerschap kan vaststellen die in de baarmoeder is ingenesteld, dan bestaat de mogelijkheid van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, EUG genoemd. Een EUG is erg zeldzaam, en het vaststellen ervan is lastig. Wanneer er een vermoeden bestaat op een EUG dan zal je worden doorverwezen naar de gynaecoloog voor nader onderzoek.

Wanneer moet je ons bellen?

  • Aanhoudende erge buikpijn, anders dan weeënachtige pijn
  • Duizeligheid en/of flauwvallen
  • Schouderpijn
  • Ziektegevoel en/of koorts (hoger dan
    38 °C)
  • Hevig bloedverlies langer dan drie uur
  • Ongerustheid
Goed om te weten

Een miskraam komt meestal heel onverwacht. Dat je vol ongeloof en verdrietig kan reageren, is heel normaal. Als de miskraam is vastgesteld, is er een aantal mogelijkheden; afwachten op het spontane beloop of de miskraam laten weghalen door middel van medicatie of een curettage.

Afwachten
Het is goed de tijd te nemen om het verdriet een plekje te geven. Als een miskraam echoscopisch is vastgesteld, kan je een natuurlijk verloop van de miskraam afwachten. Medisch gezien is dit het beste en de kans op complicaties is klein. Een miskraam is een natuurlijk proces. Bij pijnklachten mag je altijd pijnstillers gebruiken, bij voorkeur paracetamol. Als je besluit af te wachten zullen wij het verdere beleid met je bespreken en krijg je van ons belinstructies.

Medicatie
Als de miskraam na een aantal weken niet spontaan op gang is gekomen of je wilt niet langer afwachten dan kun je ervoor kiezen door middel van medicatie de miskraam op te wekken. Wij verwijzen je dan naar de gynaecoloog. Met behulp van tabletten Misoprostol kan de miskraam worden opgewekt. Deze tabletten kunnen vaginaal ingebracht worden of oraal (via de mond). Meestal kun je de tabletten thuis innemen waarbij je het beloop ook thuis kunt afwachten. In 80 procent van de gevallen komt met de tabletten de miskraam volledig op gang, meestal binnen drie tot acht dagen.
Aan het opwekken van de miskraam door middel van tabletten zijn ook nadelen verbonden. Zo komt het in 20 procent van de gevallen voor dat de miskraam niet of onvolledig op gang komt waardoor een curettage nodig kan zijn. In minder dan één procent van de gevallen bestaat het risico op een ontsteking van het baarmoederslijmvlies of op overmatig bloedverlies.

Curettage
Een curettage is een medische ingreep waarbij je onder narcose gaat. Op de operatiekamer wordt de baarmoederholte met een slangetje of een soort lepeltje leeggezogen of geschraapt. Het slangetje of lepeltje wordt via de vagina ingebracht. De ingreep gebeurt poliklinisch en meestal kun je dezelfde dag naar huis. Een curettage bevat risico’s zoals beschadiging aan de baarmoeder en/of de baarmoedermond, infectie of een onvolledige curettage. Een beschadiging aan je baarmoeder kan gevolgen hebben voor een eventuele volgende zwangerschap en bevalling..

Na de miskraam

Lichamelijk herstel
Het lichamelijke herstel na een spontane miskraam of een curettage is meestal vlot. Gedurende één tot twee weken bestaat vaak nog wat bloedverlies en/of bruine afscheiding. Het is verstandig met gemeenschap te wachten tot het bloedverlies voorbij is. Hierna is het lichaam voldoende hersteld zodat je opnieuw zwanger kunt worden. Het zwanger worden op zich wordt door een miskraam niet bemoeilijkt. Uit medisch oogpunt is het niet nodig een aantal maanden te wachten met opnieuw zwanger worden. De volgende menstruatie verschijnt ongeveer na zes weken, maar dit kan ook een paar weken eerder of later zijn.

Emotioneel herstel
Veel vrouwen maken na een miskraam emotioneel een moeilijke tijd door. De miskraam betekent een streep door de toekomst en brengt een abrupt einde aan alle plannen en fantasieën over het verwachte kind. Verdriet, schuldgevoelens, ongeloof, boosheid en een gevoel van leegte zijn veel voorkomende emoties.

De verwerking van een miskraam verschilt per persoon. Iedere vrouw en man doet dit op haar of zijn eigen manier. Ook de omstandigheden spelen een rol. Het is moeilijk aan te geven hoe lang dit rouw- en verwerkingsproces duurt. Sommige ouders doen er enkele maanden tot een half jaar over, bij anderen duurt het langer tot soms meer dan een jaar.

Omdat het verlies voor de buitenwereld vaak onzichtbaar is, kan het helpen te praten met andere ouders die hetzelfde hebben meegemaakt. Zij weten wat je doormaakt. Verschillen in beleving of snelheid van verwerken tussen man en vrouw kunnen een druk op de relatie leggen. Ook dan is het verstandig hierover te praten, zowel met elkaar als met anderen.
Vrouwen die na een miskraam opnieuw zwanger worden, kunnen gemengde gevoelens hebben. Blijdschap, angst en onzekerheid kunnen elkaar afwisselen. Als je een paar weken overtijd bent mag je gerust contact opnemen met ons.
Een volgende zwangerschap verloopt gelukkig meestal goed, ook bij vrouwen die meer dan één miskraam hebben doorgemaakt.

Herhaalde miskraam

Sommige vrouwen hebben meer dan eens een miskraam. In dat geval is het mogelijk om verder onderzoek te doen naar eventuele achterliggende oorzaken, dit wordt gedaan bij de gynaecoloog. Dit onderzoek bestaat uit chromosomenonderzoek van man en vrouw en bloedstollingsonderzoek van de vrouw. Het chromosomenonderzoek kan direct worden gedaan, maar de uitslag duurt ongeveer 3 maanden. Het bloedstollingsonderzoek kan pas 10 weken na de miskraam worden gedaan. Deze uitslag is na ongeveer een week bekend. De huisarts of verloskundige kan zorgen voor een verwijzing.